Rosnące ceny energii i materiałów budowlanych sprawiają, że termomodernizacja budynku staje się nie tyle luksusem, co koniecznością dla właścicieli starszych domów. Mieszkańcy jednorodzinnych budynków z lat 80. i 90. coraz częściej szukają sposobów na zmniejszenie rachunków za ogrzewanie, zwłaszcza w obliczu wymogów klimatycznych i rosnących standardów energetycznych. Państwo dostrzega to wyzwanie i od kilku lat oferuje ulgę termomodernizacyjną, która umożliwia odliczenie w zeznaniu PIT znaczącej części wydatków poniesionych na poprawę efektywności energetycznej domu.
W 2025 roku katalog kwalifikowanych działań uległ istotnej zmianie – lista rozszerzyła się o nowoczesne technologie magazynowania energii, ale jednocześnie wyeliminowano możliwość odliczania wydatków na paliwa kopalne. Dla wielu inwestorów decyzja o rozpoczęciu termomodernizacji to nie tylko rachuba ekonomiczna, ale również odpowiedź na unijne regulacje i rosnącą świadomość ekologiczną. Warto więc wiedzieć, co dokładnie można zrobić, ile to kosztuje i jak maksymalnie wykorzystać dostępne wsparcie podatkowe.
Najważniejsze informacje w skrócie
- Termomodernizacja budynku to kompleksowe działania mające na celu zmniejszenie zapotrzebowania na energię do ogrzewania – obejmuje ocieplenie ścian, dachu, wymianę okien i drzwi oraz modernizację instalacji grzewczych i wentylacyjnych.
- Ulga termomodernizacyjna pozwala właścicielom domów jednorodzinnych odliczyć od dochodu w PIT wydatki do 53 000 zł rocznie (lub 106 000 zł dla małżeństwa), przy czym odliczenie obejmuje materiały oraz usługi montażowe udokumentowane fakturami VAT.
- Od 2025 roku do katalogu kwalifikowanych wydatków dołączono magazyny energii i magazyny ciepła, natomiast wykluczono kotły gazowe, olejowe i zbiorniki na paliwa kopalne.
- Ulga nie przysługuje, jeśli wydatki zostały sfinansowane z dotacji publicznych (np. program „Czyste Powietrze”) – odliczyć można jedynie wkład własny, a termomodernizacja dokonana w trakcie budowy domu (przed oddaniem do użytkowania) nie kwalifikuje się do ulgi.
Co to jest termomodernizacja budynku?
Termomodernizacja to zespół działań budowlano-instalacyjnych, których celem jest ograniczenie strat ciepła i zmniejszenie zużycia energii pierwotnej niezbędnej do ogrzewania, przygotowania ciepłej wody użytkowej oraz wentylacji budynku. W szerszym ujęciu jest to proces modernizacji technicznej obiektu, który pozwala osiągnąć lepsze parametry izolacyjności termicznej i efektywności energetycznej zgodnie z obowiązującymi normami.
Do podstawowych przedsięwzięć termomodernizacyjnych zaliczamy ocieplenie przegród zewnętrznych – ścian, dachów, stropodachów oraz podłóg nad piwnicami lub nad gruntem. Kolejnym krokiem jest wymiana stolarki okiennej i drzwiowej na produkty o niższym współczynniku przenikania ciepła, co zmniejsza tzw. mostki termiczne. Równie ważna jest modernizacja systemu ogrzewania – wymiana starego kotła na nowoczesne źródło ciepła (pompa ciepła, kocioł kondensacyjny, piec na biomasę) oraz poprawa izolacji instalacji c.o. i c.w.u.
Nie można zapomnieć o systemie wentylacji – montaż rekuperatora (wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła) pozwala na wymianę powietrza w pomieszczeniach bez istotnych strat energii, co w dobrze ocieplonym budynku jest kluczowe dla komfortu i zdrowia mieszkańców. Termomodernizacja może też obejmować przyłączenie do miejskiej sieci ciepłowniczej w miejsce lokalnego kotła oraz instalację odnawialnych źródeł energii – paneli fotowoltaicznych, kolektorów słonecznych czy mikroinstalacji wiatrowej.
Zakres ulgi termomodernizacyjnej – co można odliczyć w PIT?
Ulga termomodernizacyjna, wprowadzona do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, skierowana jest wyłącznie do właścicieli lub współwłaścicieli domów jednorodzinnych (w tym także w zabudowie szeregowej i bliźniaczej). Mieszkańcy lokali w budynkach wielorodzinnych nie mogą z niej skorzystać, chyba że nieruchomość została wyodrębniona jako jednorodzinny budynek z własną księgą wieczystą.
Kluczowym warunkiem jest, by wydatki zostały poniesione na budynek po jego oddaniu do użytkowania. Jeżeli termomodernizacja jest wykonywana w trakcie budowy domu, jeszcze przed pierwszym zameldowaniem lub wydaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, odliczenie nie będzie możliwe. Prawo wymaga także, by wszystkie koszty były udokumentowane fakturami VAT wystawionymi przez podatnika VAT czynnego (zwolnionego lub niezwolnionego z tego podatku).
Lista wydatków podlegających odliczeniu znajduje się w załączniku do rozporządzenia Ministra Inwestycji i Rozwoju z 21 grudnia 2018 roku i obejmuje m.in.:
- Materiały i robociznę związaną z ociepleniem ścian, dachów, stropodachów, stropów oraz podłóg na gruncie.
- Wymianę okien i drzwi zewnętrznych na energooszczędne.
- Zakup i montaż pompy ciepła, kolektorów słonecznych, kotła kondensacyjnego, pieca na biomasę.
- System wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła (rekuperator).
- Modernizację instalacji c.o. – izolację rur, wymianę grzejników, termostatów.
- Przyłącze do sieci ciepłowniczej (w wyniku likwidacji lokalnego kotła).
- Od 2025 roku: magazyny energii (np. baterie domowe) i magazyny ciepła (np. zasobniki c.w.u. współpracujące z OZE).
Wydatki na zakup i montaż kotłów gazowych, olejowych, zbiorników na gaz lub olej oraz przyłączy gazowych od 2025 roku nie podlegają już odliczeniu, co jest elementem polityki odchodzenia od paliw kopalnych.
Limit ulgi i zasady rozliczenia w zeznaniu podatkowym
Maksymalna kwota odliczenia w ramach ulgi termomodernizacyjnej wynosi 53 000 zł rocznie na podatnika, bez względu na liczbę realizowanych przedsięwzięć czy ilość posiadanych nieruchomości. W przypadku małżeństwa, gdy oboje małżonkowie są współwłaścicielami domu i rozliczają się oddzielnie, każdy z nich może odliczyć do 53 000 zł, co łącznie daje 106 000 zł rocznie.
Ulga odlicza się od dochodu (nie od podatku!), co oznacza, że najpierw trzeba obliczyć dochód (przychód minus koszty uzyskania przychodu), a następnie od tej kwoty odliczyć wydatki na termomodernizację. Dopiero od tak skorygowanej podstawy opodatkowania nalicza się podatek. Odliczenia dokonuje się w zeznaniu PIT-37, PIT-36 lub PIT-36L (w zależności od źródeł dochodów) poprzez wypełnienie załącznika PIT/0 w części dotyczącej ulg podatkowych, w polu „Wydatki na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego”.
Za datę poniesienia wydatku uważa się dzień wystawienia faktury, a nie dzień zapłaty. Oznacza to, że jeśli faktura została wystawiona 20 grudnia 2025 roku, to odliczenia można dokonać w zeznaniu PIT za rok 2025, nawet jeśli zapłata nastąpiła w styczniu 2026. Ważne: kwota odliczenia obejmuje podatek VAT, chyba że podatnik prowadzi działalność gospodarczą i odliczył VAT – wtedy limit odnosi się do kwoty netto.
Przepisy pozwalają na rozłożenie odliczenia w czasie – wydatki można odliczać w ciągu 3 kolejnych lat podatkowych licząc od końca roku, w którym dokonano pierwszego wydatku kwalifikowanego. Przykładowo: jeśli pierwszy wydatek poniósł w grudniu 2024 roku, można go rozliczyć w PIT za 2024, 2025, 2026 i 2027.
Czy można łączyć ulgę z dotacjami z programu „Czyste Powietrze”?
Jednym z najczęściej zadawanych pytań jest, czy ulga termomodernizacyjna wyklucza się z korzystaniem z programów dotacyjnych, takich jak „Czyste Powietrze”, „Moje Ciepło” czy „Mój Prąd”. Odpowiedź brzmi: nie wyklucza, ale z istotnym zastrzeżeniem.
Przepisy stanowią, że nie można odliczyć wydatków sfinansowanych lub dofinansowanych z dotacji czy zwróconych w jakiejkolwiek formie ze środków publicznych. Oznacza to, że odliczeniu podlega wyłącznie wkład własny podatnika. Przykład: jeśli całkowity koszt wymiany kotła i montażu pompy ciepła wyniósł 60 000 zł, a podatnik uzyskał dotację 30 000 zł w programie „Czyste Powietrze”, to może odliczyć w PIT maksymalnie 30 000 zł jako wkład własny (przy założeniu, że mieści się w limicie 53 000 zł).
Warto jednak pamiętać, że formalnie dotacja jest przyznawana dopiero po zakończeniu inwestycji i weryfikacji przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska. W praktyce więc podatnik najpierw ponosi pełne koszty, a następnie otrzymuje część zwrotu. W takiej sytuacji w pierwszym roku podatkowym (przed otrzymaniem dotacji) może odliczyć pełną kwotę wydatków, a w kolejnym roku skorygować rozliczenie po otrzymaniu dofinansowania, składając korektę zeznania.
Korzyści i pułapki – czy warto inwestować w termomodernizację?
Z perspektywy właściciela domu termomodernizacja to inwestycja zwracająca się w horyzoncie 5–10 lat, w zależności od zakresu prac i cen energii. Kompleksowe ocieplenie budynku z lat 80. może zmniejszyć roczne zużycie energii na ogrzewanie o 40–60%, co przy obecnych cenach gazu czy prądu oznacza oszczędność rzędu kilku tysięcy złotych rocznie. Do tego dochodzi wzrost wartości nieruchomości – domy z lepszym standardem energetycznym (niższa klasa w świadectwie charakterystyki energetycznej) są łatwiejsze do sprzedaży i osiągają wyższe ceny.
Ulga termomodernizacyjna to dodatkowy bodziec finansowy, który w praktyce pozwala „odzyskać” od kilku do kilkunastu tysięcy złotych podatku w ciągu kilku lat. Dla osób o wysokich dochodach i wysokiej skali podatkowej (32%) odliczenie 53 000 zł oznacza realne zmniejszenie podatku do zapłaty o blisko 17 000 zł. Trzeba jednak pamiętać o pułapkach: przedsiębiorcy, którzy zaliczyli wydatki do kosztów uzyskania przychodu, nie mogą równocześnie odliczyć ich w ramach ulgi. Podobnie, jeśli budynek jest wykorzystywany częściowo do działalności gospodarczej, odliczenie przysługuje tylko proporcjonalnie do części mieszkalnej.
Warto również zwrócić uwagę na jakość wykonania robót – źle zrobiona termomodernizacja (np. ocieplenie bez wymiany wentylacji) może prowadzić do problemów z wilgocią i grzybem, co w skrajnych przypadkach wymaga ponownego remontu i generuje dodatkowe koszty. Dlatego przed podjęciem decyzji warto zamówić audyt energetyczny budynku (jego koszt też podlega odliczeniu w ramach ulgi!), który wskaże optymalne rozwiązania i priorytety działań.